De mens is een supersamenwerker

Samen is gewoon beter

 

De mens is supersociaal én een fantastische samenwerker. En dat is wetenschappelijk te verklaren. Dat is het uitgangspunt van het boek ‘De supersamenwerker’ van Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke. In het boek tonen ze onweerlegbaar aan dat empathie, sociaal gedrag en samenwerking verantwoordelijk zijn voor onze overleving.

Een eerste opvallend iets: onze hersenen zitten blijkbaar bijzonder goed in elkaar als het op samenwerken aankomt?

Dirk Van Duppen: “Dat klopt. Het onderzoek hierover is in een stroomversnelling geraakt door de ontdekking van de spiegelneuronen. Die zorgen ervoor dat we bijvoorbeeld zelf pijn voelen als iemand anders op zijn duim klopt met een hamer. Of dat we meelachen als we iemand hartelijk zien lachen. Deze spiegelneuronen zijn verantwoordelijk voor onze empathie en imitatie. Ze zijn heel sterk aanwezig bij de mens. Ze zorgen ervoor dat we ons kunnen inleven in iemand anders.” “Door de ontdekking van deze spiegelneuronen, is het wetenschappelijk onderzoek naar sociaal gedrag, solidariteit, samenwerking ook explosief gegroeid. En de resultaten zijn ontegensprekelijk: alles wijst er op dat we voorgeprogrammeerd zijn om samen te werken.”

Samenwerken en ons sociaal gedrag heeft er ook voor gezorgd dat we zo slim zijn?

‘Wie zich goed voelt, is genereuzer, meer bereid tot samenwerking, socialer.’

Dirk: “Alles heeft met onze evolutie te maken. Bekijk je andere dieren, dan zie je dat de mens eigenlijk prematuur geboren wordt: we zijn bij de geboorte de meest kwetsbare en hulpbehoevende van alle zoogdieren. Als er niemand voor een baby zorgt, overleeft die niet. De natuur heeft ervoor gezorgd, door selectie doorheen de geschiedenis, dat we uitgerust zijn met heel sterke sociale instincten. Ouders en bij uitbreiding alle mensen rondom een baby en kind zorgen samen voor zorg, opvoeding, leren. Zoals een Afrikaans spreekwoord zegt: ‘Er is een dorp nodig om een kind op te voeden’.”

“Deze lange zorg voor de kinderen is dan weer belangrijk voor onder andere sociaal leren, kennisopbouw en intelligentie. Kennis is immers een zaak van opeenstapeling. Ouders leren hun kinderen bewust dingen aan. Dat is uniek: geen enkele andere primaat doet dit. Mensen zijn bijzonder sterk in het imiteren en samenwerken.” “Onderzoeker Robin Dunbar toonde aan dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de grootte van de hersenen van primaten en de grootte van de groep waarin ze leven. Hoe meer sociale betrekkingen het brein moest verwerken, hoe groter het werd. En dit werkte dan weer positief op de sociale intelligentie: hoe slimmer we werden, hoe beter we werden op sociaal vlak.”


Een andere conclusie die jullie trekken: we hebben een aversie van onrechtvaardigheid.

Dirk: “Wij niet alleen hoor. Als je twee aapjes hetzelfde laat doen en het ene aapje beloont met een stukje smakeloze komkommer, terwijl het andere aapje een lekkere druif krijgt, dan duurt het niet lang voor het komkommeraapje amok begint te maken en ook een druif wil. Wat dan weer wél uniek is, is het feit dat bij mensen en chimpansees als enigen ook de bevoordeelde partij na een tijdje niet meer wil meewerken als de beloning onrechtvaardig is.”

Kunnen we dan stellen dat mensen van nature begaan zijn met anderen en niet egoïstisch hun eigenbelang nastreven?

Dirk: “Dat moeten we wat nuanceren. Het is dubbel. We hebben een egoïstische natuur én tegelijkertijd een verzorgende, empathische natuur die op samenwerking gericht is. Welke van deze twee de overhand krijgt, hangt voor een heel groot deel af van de omgeving.” “Wel is het zo dat bij kinderen, hoe klein ze ook zijn, de neiging tot samenwerken en helpen bijzonder sterk aanwezig is. Ook het rechtvaardigheidsgevoel is er al. Als je een baby na een kort poppenspel laat kiezen tussen de brave of de stoute pop, kiezen ze steevast voor de aardige pop. Peuters van amper een jaar oud gaan de onderzoeker spontaan helpen als die met een stapel boeken in de hand probeert een kast te openen. Of als hij ‘per ongeluk’ iets laat vallen. Zelfs als de peuter aan het spelen is. Zelfs als het kind de andere persoon niet kent.”

“Wie zich goed voelt, is genereuzer, meer bereid tot samenwerking, socialer. Voelen we onze omgeving echter als onveilig aan, dan komt onze egoïstische natuur eerder naar boven. Dat zien we vandaag de dag gebeuren: groepen mensen worden tegen elkaar opgezet, er wordt ons een onveiligheidsgevoel aangepraat en op zo’n momenten denken mensen eerder aan zichzelf. Daarom is het bijvoorbeeld zo belangrijk dat een overheid de voorwaarden schept om dit sociaal gedrag en vertrouwen in de hand te werken. Zoals Nobelprijswinnaar José Saramago zei: ‘Als de omstandigheden zo bepalend zijn voor de mens, laat ons dan die omstandigheden meer menselijk maken’.”

De supersamenwerker – Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke is te koop in de boekhandel en via www.epo.be. 

We mogen drie exemplaren van 'De supersamenwerker' weggeven. Stuur voor 1 december een mailtje naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. met in de onderwerpregel 'Supersamenwerker' en maak kans op één van de exemplaren. Succes!

 

Tekst - Steven Claeys

Delen

 

Cookies maken het eenvoudiger voor ons om onze diensten te leveren. Met het gebruik van onze diensten geef je ons toestemming om cookies te gebruiken.
Ok