Voorwoord Raak april 2022

“Je mening over de oorlog wordt een belangrijke bron van verdeeldheid”

Gruwel in Oekraïne overheerst het nieuws. Onze collega Tania volgt alles vanop de eerste rij …

Dag Tania. Wat is je relatie met Rusland en Oekraïne?

“Ik ben geboren en getogen in Rusland, maar zoals bijna iedereen in Rusland heb ik familie en vrienden in Oekraïne. Rusland en Oekraïne zijn nauw verbonden, maar het zijn wel duidelijk twee aparte landen. In Rusland is er een wijdverspreide paternalistische houding tegenover Oekraïne. Russische mensen verwijzen naar Oekraïne als naar het ‘kleine broertje’ van Rusland, en dit vind ik waanzinnig. Oekraïne is kleiner dan Rusland maar is een ouder land, en oorspronkelijk was Kiev de hoofdstad van de Kievse Rijk.
Het conflict tussen Rusland en Oekraïne zou ik met een echtscheiding van een gewelddadige echtgenoot vergelijken. De vrouw vraagt de echtscheiding aan en gaat eindelijk verder met haar leven, maar de man kan het niet zomaar aanvaarden. Jaren later blijft hij haar stalken, beledigen, ‘niemand heeft zo een domme vrouw als gij nodig’ roepen enzovoort.
Een andere kwestie is dat Rusland zijn keizerlijke verleden verheerlijkt. Mensen hebben een ideaalbeeld en willen dit niet loslaten. Ze willen terug in een imperium wonen, maar vergeten dat een imperium altijd gekoppeld is met agressie en dat na de opkomst van wereldrijken onvermijdelijk hun ondergang komt.”

Welke verhalen hoor jij van familie en vrienden in het conflictgebied?

“De verhalen zijn bijna allemaal identiek. Luchtaanvallen op residentiële wijken, gebrek aan schuilkelders, mensen die meerdere dagen in die kelders blijven omdat luchtaanvallen niet stoppen. Er zijn evacuatietreinen die geen markering hebben en met alle lichten uit rijden om de trein zo onopvallend mogelijk te maken voor de aanvallers. Een vriendin van mij moest urenlang op een been staan omdat er letterlijk geen plaats was op de grond voor haar tweede voet. De treinen zijn echt overvol, onvoorstelbaar!”

Elke dag brengt steeds meer gruwelijk nieuws
Hoe is het voor jou? Hoe heb jij de afgelopen weken beleefd?

“Ik was helemaal in shock, ook al was ik welbekend met de situatie in Donetsk en Luhansk. Begin ik eraan te wennen? Natuurlijk niet. En sterker nog: elke dag brengt steeds meer gruwelijk nieuws. Ik heb het gevoel dat het doel van de oorlog (behalve volledige annexatie van Oekraïne) is om mensen in tegenstelling te brengen. Je mening over de oorlog wordt een belangrijke bron van verdeeldheid. Ouders en kinderen spreken elkaar niet, mensen verliezen hun job (en vaak vrijheid) vanwege een ‘like’ op Facebook. Ik en mijn mama steunen Oekraïne, maar mijn papa staat achter Rusland. Het onderhouden van goede relaties met je dierbaren is nu niet gemakkelijk. De sfeer is geëlektrificeerd, en propaganda op de Russische tv eist zijn tol.”

Hoe kijk jij naar de (nabije) toekomst?

“Nu zijn er honderden voorspellingen uiteraard, de ene nog erger dan de ander. Een breuk tussen vooraanstaanden en een staatsgreep als gevolg? Misschien. Eerlijk gezegd, in die omstandigheden zie ik een staatsgreep als een optimistisch scenario. De minder optimistische voorspellingen zou ik liever niet op papier zetten. Die doen het bloed in mijn aderen bevriezen.”

Wat kunnen mensen die willen helpen best doen?

“Ik ben onder de indruk van al die mensen die hun best doen om vluchtelingen te helpen. Dit is ongelooflijk. Sommige mensen reserveren een woning in Oekraïne via Airbnb.com zonder een plan om ernaartoe te reizen uiteraard. Op deze manier wordt het geld rechtstreeks naar Oekraïense mensen overgemaakt. Op info-ukraine.be staat al veel informatie over het huisvesten van vluchtelingen. De federale campagne heet #plekvrij, veel gemeenten nemen daaraan deel. Op 1212.be kan je geld schenken, en sommige gemeenten organiseren ook inzamelacties om mensen te helpen.”